Ortodoncja

Ortodoncja dla dzieci i dorosłych - po co? dla kogo? ile czasu trwa?​

Ortodoncja bywa postrzegana jako dziedzina stomatologii estetycznej, gdyż skupia się szczególnie na poprawie wyglądu uzębienia. To więc poprawa wad zgryzu, korygowanie i wyrównywanie linii zębów m.in. wystających górnych lub dolnych siekaczy, niwelowanie nieprawidłowości jak nachodzenie się jednych zębów na drugie. 
Krzywy zgryz jakiegokolwiek typu to nie tylko sprawa estetyki, ale także prawidłowego funkcjonowania zębów, ich higieny oraz w związku z tym - sprawy potencjalnych chorób jamy ustnej. Nierówny zgryz może powodować nierówne ścieranie się poszczególnych zębów, może przyczyniać się do osłabiana szkliwa zębów. 


Leczenie ortodontyczne zazwyczaj bywa stosowane u dzieci i również obecnie przeważająca liczba pacjentów to osoby nieletnie. Wynika to zarówno z postawy społecznej (gdyż osoby dorosłe często się wstydzą iść do ortodonty), jak również z tych przyczyn, że najłatwiej potencjalne wady korygować, gdy zęby dopiero się rozwijają. Do ortodonty można udać się już z dzieckiem, które skończyło 6 lat – wtedy, gdy w uzębieniu dziecka występują mieszane zęby: stałe i mleczne, i gdy lekarz może najwcześniej dostrzec pojawianie się potencjalnych wad. 


Narzędziem leczenia wad zgryzu jest aparat ortodontyczny. Aparaty takie mogą być zakładane na stale lub nie i zależy to głównie od charakteru wad uzębienia. Przy poważniejszych wadach stosuje się ten pierwszy typ. Odpowiednio dobrane aparaty ortodontyczne mogą wpływać również na kształt całej twarzo-szczęki. Leczenie u dzieci może trwać nawet około dwóch lat.


Należy być ponadto świadomym, że z wiekiem nieleczone problemy ortodontyczne nie zanikają, lecz wręcz przeciwnie: mogą wyłącznie ulec utrwaleniu lub nawet nasileniu. To znaczy gdy np. jeden ząb zachodzi na drugi, to bez pomocy ortodonty, w naturalny sposób, jego kierunek nie ulegnie wyrównaniu sam z siebie. Dzieci bardzo łatwo przystosowują się do leczenia aparatami ruchomymi, zakładanymi na noc i na krotki czas w ciągu dnia, np. podczas odrabiania lekcji. Kolorowe aparaty, piękne kolory, również w opcji brokatowej i wielobarwne pudełeczka zachęcają do posiadania i noszenia aparatów przez chłopców, jak i dziewczynki.

Leczenie ortodontyczne dorosłych

Leczenie ortodontyczne dostępne jest także dla osób dorosłych, w tym nawet seniorów! I dziś coraz więcej osób dorosłych korzysta z usług ortodonty. Skorygowanie wad zgryzu jest możliwe w każdym wieku, nawet jeśli wady te nie zostały usunięte w okresie nastoletnim, lub gdy pojawiły się one później. Leczenie osób dorosłych trwa zazwyczaj dłużej niż w przypadku dzieci. Przy niedużych wadach oraz przy zastosowaniu aparatu stałego, może ono zamknąć się w okresie dwóch lat. 
Dorośli mogą wybierać pomiędzy aparatami stałymi, a takimi, które nosi się kilka godzin dziennie. Są niewidoczne i stosowane głównie w nocy, lecz ich zastosowanie wydłuża czas leczenia. Można również u dorosłych, o ile są sprzyjające warunki anatomiczne, założyć aparat stały, lecz niewidoczny, czyli aparat lingwalny. Leczenie takim aparatem może potrwać do 2,5 lat. 
Współczesne aparaty nie przypominają tych sprzed dekad. Są mniejsze, skuteczniejsze, mogą mieć barwę dostosowaną do kolorytu szkliwa. Zamki naklejane na zęby mają kolor stalowy, biały ceramiczny lub są przezroczyste (tzw. szafirowe). Ich cena również zależy od tego, który z nich jest użyty podczas leczenia ortodontycznego. Współcześni młodzi ludzie najczęściej wybierają aparat klasyczny, czyli metalowy.

Ortodoncja u trzecioklasisty

Gdy rodzic zastanawia się nad tym czy posłać swoje 8, 9 czy 10-letnie dziecko do lekarza ortodonty może mieć przed oczami swoje własne doświadczenia, z czasów gdy sam musiał korzystać z tego typu zabiegów. W większości przypadków wspomnienia te nie są przyjemne. Na szczęście współcześnie, tak gdy chodzi o leczenie i technikę, sprawy wyglądają już inaczej. 


Kiedy pierwszy raz do ortodonty?

Pierwsza wizyta u lekarza ortodonty powinna mieć miejsce najpóźniej w okolicach 7. roku życia. Jest to czas, gdy pojawiają się pierwsze stałe zęby. Taką rekomendację dla rodziców i lekarzy wydało Amerykańskie Stowarzyszenie Ortodontyczne w 2013 r. Na pewno jest to górna granica, co oznacza że można przyjść z dzieckiem wcześniej, np. około 6. roku życia. Jeśli lekarz-ortodonta ma możliwość obejrzenia stanu uzębienia u tak młodego pacjenta, wykona zdjęcie OPG i może łatwiej zastosować leczenie celem skorygowania kierunku wzrostu szczęk oraz zębów. Dla rodziców problemy w uzębieniu mogą nie być dostrzegalne na pierwszy rzut oka. Lekarz-ortodonta może pomóc w rozwoju prawidłowego kształtu żuchwy, skorygowaniu siekaczy, tyłozgryzu, czyli sytuacji gdy żuchwa jest cofnięta względem szczęki zębów górnych, ponadto zgryzu otwartego, a przede wszystkim przeciwdziałać poważniejszym problemom jakie mogą pojawić się z wiekiem. Inne wady to także: szpary między zębami, wertykalne przerwy, wystąpienie zgryzu krzyżowego.

Co wykona doktor Celestyna Bęben-Cybulska u siedmiolatka?

Po pierwsze, u 7-latka można wykonać diagnostykę OPG, czyli podejrzeć na zdjęciu, czy są wszystkie zęby ułożone do wyrznięcia i czy każdy ząb ma dość miejsca. Jeśli nie, jest to cenna informacja i już teraz, w tak młodym, wieku, można będzie przeciwdziałać pokrzywieniu linii zębów i nachodzeniu "jeden na drugi". W wypadku gdy zęby budzą wątpliwości, może zostać wykonane dodatkowe zdjęcie cefalometryczne, czyli boczne. Lekarka sprawdzi, jak dziecko oddycha, ewentualnie poprosi o konsultację laryngologa przy wyraźnych wadach w tym obszarze. Doktor zwraca szczególną uwagę na drożny nos, równowagę mięśniową, sprawdzi czy mięśnie policzków równoważą się z mięśniami języka. Ważne jest też wędzidełko języka, czy język podczas połykania jest pomiędzy łukiem górnym. Lekarka zwróci uwagę na parafunkcje, nieprawidłowe oddychanie i przełykanie. 7. rok życia to dla ortodonty praca nad szczęką, głównie rozszerzaniem jej, by "wyprodukować" miejsce dla wychodzących nowych zębów.

Wystające siekacze, estetyka i kompleksowość
Jednym z najczęściej występujących problemów są wystające siekacze. Szczególnie ma to wpływ na wygląd dziecka, jego buzię. Do jego poprawy mogą służyć różnego typu aparaty ortodontyczne, wyciągi zewnątrzustne lub też aparaty podniebienne. Nim dziecko będzie posiadać swoje stałe zęby, aparat ortodontyczny będzie ruchomy. Aparat stały zakłada się zazwyczaj po osiągnięciu 10. roku życia. W dzisiejszych czasach na szczęście zwraca się uwagę nie tylko na medyczną stronę narzędzi ortodontycznych, ale także na ich estetykę i praktyczność z perspektywy młodego pacjenta. Aparaty dla dzieci czasami bardziej przypominają ozdobę niż przyrząd medyczny. Częstsze wizyty u ortodonty młodszych pacjentów idą w parze z nastawianiem się coraz większej liczby gabinetów na bardziej funkcjonalne leczenie, niejako wyprzedzające wady, niż dopiero w momencie pojawienia się ich w stopniu zaawansowanym. Jest to leczenie bardziej kompleksowe. Prawidłowy rozwój uzębienia u dzieci to również sprawa oddechu, uciążliwego chrapania, bo nieprawidłowy zgryz jest także jedną z przyczyną niewydolności oddechowych .

Jak sobie psujemy kształt zębów i zgryz?

80% wad zgryzu to wady nabyte. Leczenie dzieci nie dotyczy tylko uzębienia, lecz również nawyków i zachowań. Jednym z najczęstszych nawyków, które mogą być źródłem poważnych wad jest ssanie kciuka. A więc w pierwszym rzędzie wizyta u ortodonty to pomoc w przełamywaniu negatywnych nawyków dziecka. Jeśli nawyki ustąpią do 7. roku życia, dalszy rozwój prawidłowego zgryzu nie powinien spotkać się z poważniejszymi problemami, jeśli jednak nawyk nie zostanie zaniechany i ssanie kciuka dalej będzie miało miejsce, autokorekta zgryzu będzie już trudniejsza. Przy normalnym rozwoju dziecka, nawyk ten powinien zniknąć w wieku około 2 lat. Jednakże u 1 na 8 dzieci utrzymuje się on do nawet 11 roku życia. Również zbyt długie używanie smoczka może mieć (i często ma) negatywne następstwa w ustawieniu zębów - zgryzie. Znowu granicą jest tutaj 7 rok życia, stąd tak istotne są wizyty z dzieckiem w tym wieku u ortodonty. 

Estetyka dla dzieciaka i nastolatka
W przypadku leczenia ortodontycznego ważną rolę odgrywa fakt, że dorastające dzieci zaczynają z każdym rokiem coraz mocniej odczuwać kwestię swojego wyglądu, podlegają też coraz ostrzejszej ocenie swoich rówieśników. Estetyka twarzy ma szczególne znaczenie, jest też niejako najbardziej osobista, odgrywa ważną rolę przy budowaniu tożsamości i samoidentyfikacji. Oczywiście osoby dorosłe są o wiele bardziej zdolne do obiektywnej oceny samego siebie i podjęcia kroków w kierunku poprawy. Dziecko z oczywistych powodów nie tylko nie może ich podjąć, lecz może mieć problem ze sprecyzowaniem problemu, nie mówiąc o znalezieniu środków zaradczych. Stąd tak istotna jest pomoc rodziców. Zaleca się z pewną ostrożnością leczenie dzieci, które z powodu swojego wyglądu napotykają na przejawy dyskryminacji. Ocenie przed leczeniem podlega także to, jak daleko zaszedł proces narastania wad, na ile można jeszcze liczyć na poprawę z wiekiem samoczynnie. Nie decyduje więc tutaj wyłącznie jeden czynnik, lecz stan fizyczny i psychiczny jednocześnie. 

 

Przypisy:

  1. D. S. Burleson, The benefits of early orthodontic treatment, [w:]http://burlesonorthodontics.com/wp-content/uploads/2015/03/earlytreatment.pdf
  2. https://www.aaoinfo.org/system/files/media/documents/Right_Time_for_Ortho-MLMS-hl.pdf
  3. Ortodoncja dziecięca. Aparat ortodontyczny kontra wada zgryzu u dziecka, [w:] http://www.mjakmama24.pl/dziecko/choroby-i-dolegliwosci-u-dzieci/ortodoncja-dziecieca-aparat-ortodontyczny-kontra-wada-zgryzu-u-dziecka,560_2195.html
  4. B. Rondeau, The importance of early orthondontic tratment for your health, [w:] http://www.ineedce.com/courses/1493/pdf/theimportanceofearlyortho.pdf
  5. Ortodoncja dziecięca. Aparat ortodontyczny kontra wada zgryzu u dziecka, op. cit. 
  6. http://www.bos.org.uk/Portals/0/Public/docs/PILs/digitsapril2013.pdf
  7. S. Grover, S. Grover, D. Arora, Psychological Aspects of Orthodontic Treatment, „Jaypee Journal”, 2001/34.
 

Mapa dojazdowa
Uwaga:
W związku z rozpoczęciem obowiązywania przepisów Rozporządzenia Parlementu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE ogólne rozporządzenie o ochronie danych, informujemy, iż od 25 maja 2018r. na naszej stronie internetowej obowiązuje zaktualizowana Polityka Prywatności

Ważne:
Ta witryna wykorzystuje pliki cookies do przechowywania informacji na Twoim komputerze. Pliki cookies stosujemy w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będę one zamieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. W każdym momencie możesz dokonać zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej polityce prywatności
X